هووز لک

سال خوب و با آرامشي را براي شما آرزو ميكنم...

گاه شمار در ادامه مطلب

ماه ایرانی	مانگ له کی	لاتین
فروردینگان	په نجه	Pence
اردوبهشت	مێرێان	Mêrêan
خرداد	گاکوور	Gakûr
تیر	ئاگرانی	Agranî
مرداد	مرداڵ	Mirdal
شهریور	ماڵه ژێر	Male Jêr
مهر	ماڵه ژێر دوماێنه	Male Jêr Domaêne
آبان	تویل ته کن	Toîl Tekin
آذر	مانگه سێه	Mange Sêe
دی	نورووژ	Niwrûj
بهمن	خاکه لێه	Xake Lêe
اسفندگان	مانگ ئێد	Mang Êd

گاه شمار در ادامه مطلب

وقتی به یک زبان غنی(ده­وله­مه­ن) از یک دید دیگری نگاه کنیم می­بینیم که برای هر شی ویا برای هرجانور در سن و سال­های متفاوت و در شرایط متفاوت اسامی متفاوتی نیز وجود دارد که بر اساس اصوات شنیده شده می باشد

زبان کوردی با لهجه­های متفاوت(زاراوه) نیز از این قائده مستثنی نمی باشد.

ئه ڕا دانلودێ فایلێ pdf ده­نگێ  گیان داره­ل ماڵی  ئیره  کلیک که­ن.

ئه ڕا دانلودێ فایلێ pdf ده­نگێ ته­بیه­ت  ئیره  کلیک که­ن.

ئه ڕا دانلودێ فایلێ pdf ده­نگێ گیان داره­ل وه­حشی  ئیره  کلیک که­ن.

ڤهار هاتیه گیاه وه گه ­ردێ            گوڵ قومچه داسێ ئه­ ر سه­ ر هه­ ر به­ ردێ

گوڵ قومچه داسێ کوی تا بیاوان     ئه­ ڕا دووسه­ که­ م بچوو وه باوان

                                                                                   (فولکلور)

خه­ وه­ ر خوه­ شێ ها ت ڤهار ده میایه       باخ وه­ ر ماله­ که­ ت ئێ گوڵ چه­ میایه

باخێ گوڵه­ که­ ت هه­ ر گوڵ ژه ره­ نگی        مه­ لان لێش خوه­ نن هه­ ر یه­ ک وه ده نگی

ڤهار هاتیه بوورئێ دیارم                          دووس عه­ زیزه­ کێ سه­ نگین سێتارم

                                                                                       (فولکلور)

* همچنانکه بهار با آمدنش گل و گیاه را به همراه دارد و روی سنگ نیز گل می­رویاند یار من نیز با آمدنش کوه و بیابان را سبز گرداند

* خبر آوردند که بهار آمده و باغ خانه­ ات از زیادی گل خم شده(کنایه از منش و متانت یار است)و در آن به تعداد رنگ گل­ها پرندگانی خوش صدا آواز میخوانند.بهار آمده و تو نیز بیا ای یار با­منش و زیبا

لحظه تحویل سال 1390 خورشیدی به ساعت رسمی ایران
ساعت 2 و 50 دقیقه و 45 ثانیه روز دوشنبه 1 فروردین 1390

با سلام خدمت مردم عزیز کرد زبان به خصوص اونایی که به لهجه غنی لکی صحبت میکنن

تلویزیون لرستان،ایلام و کرمانشاه بیشتر برنامه هاش به زبون فارسیه یه چند تایی هم زبون کردی داره...تو لرستان هم یه چند تایی برنامه لری هست ولی تا جایی که من دیدم ویژه برنامه ای واسه لکی نداره!!!

عزیزان لک زبانی هم که تو صدا و سیمای مرکز لرستان مشغول به کار هستن نه تنها به فکر این مساله نیستن تازه خودشونم لر شدن!!منظورم اینه که لکی یادشون رفته یا خودشون از یاد خودشون بردن...

اون چندتا برنامه لری هم که داریم واسه زبون محلی شاید باشه(قابل توجه هم ولایتی های کوهدشتی و نورابادی و الشتری)

نمیدونم چرا بعضی از هم زبونای خوبم وقتی میکروفون رو میبینن حول میشن و صحبتاشون فارسی میشه ولی فعل جمله لکیه...خودشونم فکر میکنن دارن لکی صحبت میکنن!!

اونیم که تو الیگوردز یا درود یا ازنا و... زندگی میکنه مردم لک رو از طریق این زبون و از طریق تلویزیون میشناسه ...بنده خدا فکر میکنه که لکی هم جزیی از لری شاید باشه که مقصر هم خودمونیم

شاید این فکر رو هم براشون بسازیم که لکی خیلی ساده و نسبت به لری به فارسی نزدیکتره!!!!

از خودشون میپرسن چرا مردم لک از کردستان و لکستان صحبت میکنن و خودشونو لر نمیدونن.یعنی کردی اینجوریه؟؟لکی اینجوریه؟

خیلیا هم هستن که هر چی مجری بهشون میگه بابا لکی صحبت کن ولی ولکن نیستن...به نظرم میخوان یه جوری به همشهریاشون بگن که لری هم بلدیم!!!!!!

کاش میشد بعضی مواقع با خودمون تمرین کنیم که اگه از تلویزیون اومدن باهامون مصاحبه کنن چه جوری صحبت کنیم؟...

نظر یادتون نره!

از خسرو بن نور محمد خان بن گل محمد.....پدر ملا منوچهر خان کولیوند( ناظم لک)

دو گۆڵ هاوه صدر سرو سماوه           دو گۆڵ هاوه صدر سرو سماوه

دو گل هست بر بالای سرو سر به آسمان کشیده...«ها» به معنی «هست».در جمله اسمیه دو گل بالای سرو هست.«وه» در گویش لکی به معنی حرف اظافه«به».«سرو سماوه» سرو سر به آسمان کشیده

عرعروار مدام هاوه هاواوه               هر هاوه دو گل عرعر مأواوه

وار: پسوند، به معنی«مانند»،«هاوه»به معنی «هست».به «هواوه»:به هو،«هر»به معنی همیشه. «هاوه»هست،به معنی«هر هاوه دو گل»همیشه آن دو گل همراهش هست..عرعر مأواوه:جای دارد بر روی یا بالای آن قامت همچون عرعر.معنی بیت: قامت آن زیبا همواره مانند درخت عرعر در هوای بالا رفتن است،روز به روز بلند قامت تر می شود، در حالیکه آن دو گل بر بالای آن قامت چون عرعر جای گرفته ان،منظور از «دو گل»دو پستان است

لۆئم الحام کرد و کل  درده وه              لالام اولاله آه سرده وه

لوم:به ضم لام و سکون میم:مأخوذ از «لو» به معنی «لب» به معنی شناسه جمع،یعنی «لب هایم»..الحام:به کسر همزه و سکون لام و میم :مأخوذ از الحاح و شناسه میم که «حاء» ساقط شده،یعنی الحاح کردم،اصرار کردم،لابه کردم..کِرد: به کسر کاف و سکون راء و دال،یعنی کرد،فعل ماضی که در معنی فعل مضارع به کار رفته است..وَ: به فتح باء و سکون هاء،یعنی «به»..کُل: به ضم کاف و سکون لام: همه..درده وه: با فتح دال و واو و سکون راء و هاء: با همه درد،از روی درد فراق و اشتیاق

لالام: با مدّ لا و سکون میم،لالا:مأخوذ از کلمه لابه با تکرار: یعنی لابه کردم..اَو: به فتح همزه و سکون واو: «با»حرف اظافه..لاله: در تافظ «لکی» یهنی خواهش همراه با زاری..آه سرده وه: با آه سرد:خواهش کردم همراه با آه و غم و درد

معنی بیت: لب هایم با حالت درد و رنج به لابه در آمد و لابه کردم،لابه ای که همراه درد و رنج باشد

سمع دا وه صدام، رحم آورده وه          سواڵم وه لعل لؤلؤ کرده وه

سمع: گوش.. «دا»:داد.. «وه»:به..صدام:صدایم..رحم آورده وه:بر آن رحم کرد

معنی بیت: به صدایم گوش داد و بر من رحم آورد و سوالم را با لعل لؤلؤ «لب هاییکه مثل یاقوت سرخ است و دندانهای مثل مروارید را فرا گرفته»جواب داد.

مه و مهرو ماه هر سه مالاوه          سومای مهر و ماه له هم آڵاوه

مه: مهتر،بزرگ و هم غبار بخار آب که در زمستان زمین را فرا می گیرد. «مهر» دوستی و خورشید.. «مالاوه»: در هم آمیخته است

«سومای»: افق و روشنایی چشم(از فرهنگ هه ژار) شاید به معنی سیما هم باشد.. «له هم»: به هم..آلاوه: شعلعه آتش، زبانه آتش، آتش شعله دار، آلاو، دالو و آلاوه همه گفته شد،مثال «از بابا طاهر لک»

«ز چشمان آنقدر اخگر ببارم که گیتی سر به سر آلاوه گیرد» (فرهنگ عمید) یا از مصدر آلان کردن به معنی پیچ خوردن( فرهنگ هه ژار)

معنی بیت: بزرگی و محبت و زیبایی هر سه در هم آمیخته و مالیده شده،از ماه و محبت به هم در آمیخته است

مالاوه: در هم آمیخته شده

اوسا وه کلام گوهرواره وه         مرهم داد وه درد درده داره وه

اوسا: آن وقت..وه کلام: با آن کلام..گوهر واره وه: جواهر مانندش

مرهم دا: مرهم نهاد..درده وه: بر آن درد...درده داره وه: دارنده درد

معنی بیت: آن وقت با آن کلام جواهر مانندش مرهم بر درد دردمندم نهاد

دڵ واو وسواسه دڵ آرامه وه           گاگا ممردم گاگا ما مه وه

«دل واو»: دل در آن..«وسواسه»: خیالات... «دل آرام»: صفت فاعلی مرکب آرام دل. «دل آرامه وه»: دل آرام بوده است

«گاگا»: دم به دم،لحظه به لحظه.. «ممردم»:می مردم.. «مامه وه»:به خود می آمدم

معنی بیت: در حالیکه دلم در خیال آن دل آرام بود هر لحظه میمردم و زنده می شدم

تاریخ ولادت و وفات خسروبن نورمحمد خان در دست نیست..مزار او در قبرستان "باکلکان" صیمره « دره شهر» میباشد ولی تاریخ قبر او حک و محو شده است.. این شاعر دارای دو فرزند به نام های اردشیر و منوچهر(ناظم لک...مزار ناظم لک در روستای بتکی شهرستان الشتر میباشد) بوده است

ژیانم شوینه, ژ یانم شوینه

مورم بکرن ئه را ای ژینه

لکی شییرینه خاسون چرینه

 وه کورا هاتی وه کورا چینه؟ 

زونت گوه ریا , کراست دریا 

وه ای دو چیه تاریخت بریا

ته ریقمو شووریا , بن چه کمو توریا  

وه ای قسه سه درینمو شوریا 

زون  شییرینه خاسون چرینه  

 وه کورا هاتی وه کورا چینه؟

هه لارکیمونه ئی خاک پاکه

نیشتینه ر سارکی نه شکنی شاخه 

کوره مه ر که مه ئی زونه ساقه 

ولات وژمو هه ر کوردستان پاکه 

وژم لکم وه نوم لکستان 

یوشه به شیکه ژه خاک کردستان 

یه لامو که لهر یه لامو گووران 

فیلی برامه چوو پشتمو سووران 

هه ر وه لکستان گووران هورامان 

که لهور زازا کرمانجو سووران 

وه یه ک ئاباد کیم ولات کردستان

گه رد یه ک بژیم ژیاین هه ر یه سه

 هه ر که س جیا بی ته نیا و بی که سه 

ئی زوون شیرینه ژه وییرت نه چو 

بزان ئه کو هات وه کورا مه چوو

شورای آموزش عالی ترکیه با درخواست تاسیس دانشکده زبان کُردی در یکی از دانشگاه های جنوب شرقی این کشور موافقت کرد.این اقدام شورای آموزش عالی ترکیه، بخشی از تلاش های آنکارا برای توسعه حقوق شهروندان کُرد و اجرای ضوابط اتحادیه اروپا ارزیابی می شود.زبان کردی تا سال 1991 در ترکیه ممنوع بود و همچنان کاربرد آن در اماکن عمومی با محدودیت هایی مواجه است و حتی مقام های منتخب در بخش های شرقی ترکیه، در صورت سخنرانی به زبان کردی، تحت پیگرد قرار می گیرند.رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه پیشتر وعده داده که با توسعه حقوق فرهنگی شهروندان کُرد و تلاش برای پایان رویارویی نظامی با «حزب کارگران کردستان» (پ. کا.کا) به شکایت ها و مشکلات ده ها ساله کُردهای این کشور رسیدگی کند.اتحادیه اروپا نیز گفته است اگر ترکیه همچنان خواهان پیوستن به آن اتحادیه است آنکارا باید حقوق کُردها که 17 درصد جمعیت ترکیه هستند و دیگر اقلیت های قومی را بهبود بخشد.از 25 سال پیش که شبه نظامیان «پ. کا.کا» علیه دولت ترکیه سلاح به دست گرفتند تاکنون نزدیک به 40 هزار تن که اغلب کُرد بوده اند کشته شدند.

وتم يه كێ كه بيل هه ر بمانوو

چوي دار ئاسوو هه ر واش بشانوو

ته رسم دۆما تو قاڵي به رپا بوو

كيو كي بێكيم كي كه د خۆدا بوو    . . .

           اشعاري ازباباطاهرلک

مێ دوريشێم لكم ئێجاز ديرم

مێ دووسێ چوي خوه شين ده م ساز ديرم

مێ مه شووقێ وه نام فاتمه لر

سنوبه ر قامه ت و پر ناز ديرم

مێ ئه ژ ئێڵم له دۆن سه رمايه ديرم

قڵايكم كێ ئه ژ كووپايه ديرم

ئه گه ر خه م بي خوراك شۆ و رووژم

مێ دووسێ چوي خوه شين هۆمسايه ديرم

خوه شين گۆم بي ۆ مقسودم ئي ده س چي

لطيفي سوت داوودم ئێ ده س چي

بوورێ طاهر بنيش ئه ر خاك ماته م

خراو بي تارم ۆ پوودم ئێ ده س چي

ودركئسن ئێشقت مۆبتڵا بيم

ئه سير په نجێ شير به لا بيم

تۆرنستم كێ ياري بي وفايي

خه تا كردێم وه گه ردێت ئاشنا بيم

قڵنده ر مه سڵه ك ۆ ئاگر مه زاجێم

نباشد حاجه تي بر ته خت ۆ تاجێم

فرامووشێم بيه دۆنياي خاكي

لباسێ ئاشقي كرده رواجێم

يه ڵێ كێم حاجه ت ئه ژ په رواز ديرم

وه دام ۆقه فه س كێ ساز ديرم

ولێم كه ئێژدهاي نفس سه ر كش

مێ يارێ غير تو هۆم راز ديرم

ده مم قۆڵف ۆ مه جال گفتگو ني

خوه شين به ر ئاب شد يادي ئه ز ئوو ني

كێتاو ئارزوو گۆم بيه طاهر

نشان ئه ز رد پاي ئارزوو ني

بوورێ ئێمشۆ وه گه رد يه ك بنيشيم

بوورێ تا بار دردێ يه ك بكيشيم

مێ مه جنوون ۆ تۆ هه م شيداي شيدا

بوورێ ئێ دووس هه ردك دڵ په ريشيم

مێنم طاهر بيابان گه رد ۆ ئاشێق

بێ سينه داغ ديرم چۆن شه قايق

ئه سيرێ په نجێ مرگم دريغا

جيا ئه ژ به زمێ ياريل مۆافق

مێ طاهر ساكن پاي گه ڕينم

مێ دوريش مه سڵه ك ۆ ئاگر ده رينم

بوورێ در باغ خاوێم لحظه اي چه ند

كێ شايد وخت خاو رويێ تۆ بينم

به هار  : بهار

هاوین  : تابستان

پاییز     : پاییز

زستان : زمستان

مانگ :

در میان مردمی که به زبان کردی سخن می‌گویند ماه‌های سال نام‌های گوناگونی دارند.

ماه ها در ادامه مطلب

                                          ( به درخواست یکی از دوستان)

یه کوهدشتی در لاهه
سلام ئه به رای نیشتیه ئه ر ته کم
هم کورد و هم لر هم زووان له کم
گوش که چه موشئ م تا هاینه ر ته کم
منی چیو ووژت ئه ولات له کم
ئه نوم عیلی هه ماری ته کم
ته نیا که تئ مه و دوبر اژ ولاتم
تو بوش وه کو ی شت ئه رات هئ لاکم

خوه ش ها تی وه نوم هوز لک  

لکی یکی از شاخه های گویش جنوبی از زبان کردی می باشد که با کلهری وفیلی هم شاخه است. لک ها جزی از اقوام آریایی(از باز ماندگان ماد) می باشندکه در جنوب کوه پایه زاگرس زندگی می کنند.

مناطق لک نشین شامل :

1- نواحی سرد سیرشمال و شمال غرب لرستان(الشتر یا سلسله در شمال،کوه دشت در غرب،نورآباد یا دلفان در شمال غرب،چغلوندی یا هرو در شمال شرق  و بخش چگنی در خرم آباد ، سیلاخور و چالان چولان در بروجرد )

2-شرق و جنوب کرمانشاه( صحنه و کنگاور در شرق ، سنقر و دینور، هرسین در جنوب ، قصر شیرین ، اسلام آباد ، کرند )

3- قسمت هایی از ایلام( چرداول، شیروان ،دره شهر، بخش هایی از آبدانان)

4-غرب  و جنوب غرب همدان(اسد آباد در غرب، بخش هایی از تویسرکان و قسمت هایی از نهاوند)

5-  در کردستان عراق(جنوب کردستان، کرکوک و شهرهاي بدره ،موصل ، كوت ، مندلي ، خانقین) که تعداد گویشوران لک بیشتر از ایران است.

6- گروره هایی نیز به مناطق متعدد کشور از جمله به شهرستان های کجور، کلاردشت، تیت دره، مکارود در شمال و گروهایی نیز به استان های فارس، قزوین، شمال خراسان و ورامین در استان تهران تبعید شده اند.

مردم لک در پی مهاجرت‌ها در بیرون از منطقه لک‌نشین زاگرس نیز یافت می‌شوند. برای نمونه روستای لکستان در آذربایجان شرقی و عده‌ای از ساکنان میانکاله و روستای زاغ‌مرز از توابع بهشهر مازندران خود را لک می‌دانند.

                                                                                                   نظر یادت نره

...

 گویش لکی از لحاظ ساختار زبانی و اشتراکات واژگانی از گویش‌های لری کاملاً متمایز است. این گویش با توجه به دگرگونی‌های آوایی زبانهای ایرانی در دوره باستان و میانه پیوندگاه گویش‌های ایرانی "شمال غربی" و جنوب‌ غربی را تشکیل می‌‌دهد. در حالیکه زبان لری و شاخه‌های آن جزو زبان‌های ایرانی ("جنوب غربی ،فارسی‌تبار) شمرده می‌شوند.از ویژگی‌های لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیار خان غضنفری تحت عنوان "گلزار ادب لرستان" گردآوری شده است. این تذکره با لری پیوندی ندارد. . از دیگر آثار مکتوب می‌‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام،دو بیتی های باباطاهر و هفتوانه اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه لکی است که اخیرا انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده است و...(داده ها از میراث فرهنگی لرستان)
قدمت گویش لكي به قبل از عصر رشد و بالندگي صنعت مفرغ در لرستان مي رسد چرا كه اشيائ مفرغي لرستان اكثراً در مناطق لك نشين بدست آمده است و حتي در كتاب انتشار يافته از سوي وزارت خارجه ايران به نام كشور لهستان ، لكها را از اعقاب لهستانيها دانسته اند اينها همه دال بر تاريخ چند هزار ساله اين قوم مي باشد.

زبان كردي خود به چند شاخه تقسيم مي گردد . كه يكي از اين شاخه ها نيز لكي مي باشد . گویش لكي نسبت به ساير شاخه هاي كردي داراي گستره بيشتر و يكدستي بهتر مي باشد به نقل از دكتر صديق صفي زاده در كتاب تاريخ موسيقي كردي گویش لكي در استانهاي كرمانشاه ، ايلام، شمال لرستان و شهرهاي بدره ، كوت ، مندلي ، خانقين در عراق به آن تكلم مي كنند . مرزهاي فرهنگي ايران در غرب كشور رودخانه دجله و مرز زبان لكي رودخانه دياله و دجله در غرب مي باشد لك ها در كشورهاي ديگر به نام كردهاي شيعه شناخته مي شوند مي توان گفت كه قبل از پيدايش اسلام زبان لكي بسيار به زبان كرمانجي نزديك بود و يا عيناً همان زبان كرمانجي بود كه با ظهور اسلام و واقع شدن عثماني ها در شمال غربي ايران و نفوذ و سيطره آنان بر قسمتهايي از حوزه فرهنگي ايران و مرزهاي سياسي ايران خصوصآ در زمان صفويه و اشاعه مذهب تشيع در كل ايران سبب اختلاف مذهب در بين اين دو قسمت گرديد و با وجود اختلاف مذهب قطعاً روابط بين اين دو نواحي بسيار كم شد و هر دو طرف نظرشان به سوي دو مركز با دو مذهب مختلف جلب گرديد از عوامل مهمی كه بر مرز بندي ميان زبانها اثر مي گذارد رودخانه ها مي باشند به عبارتي زبانها و فرهنگها از ستيغ كوهها به سلامت مي گذرند ولي در گذر از عمق رودخانه هاي عميق مي ميرند    

                                                                                                                                                                نظر یادت نره

هوره ساده ترين، ابتدايي ترين و اصيل ترين گونه موسيقي است كه اكنون به تكثر و هزارگونه گي زباني و كيفي در آمده است.
ما ايرانيان بخصوص مردمان كردزبان غرب كشور اين گونه ابتدايي  و اصيل آواز را هوره مي ناميم، كلمه هوره و نامگذاري آن قدمتي حدوداً 7000 ساله دارد و به دوران پيامبري حضرت زردتشت مي رسد در ”گات هاي يسنا“ كه بخش مهمي از اوستا كتاب مقدس زرتشتيان مي باشد بصورت منظوم نگاشته شده و لذا در آن زمان، مردم براي خواندن آن و نيايش اهورا مزدا آوازي را سر داده كه آنرا هوره ناميده اند، هوره نداي حق طلبي بوده و كرداري نيك، پنداري نيك و گفتاري نيك را آواز كرده است.
همانگونه كه امروزه بعضي از افراد  و خصوصاً قاريان قرآن با تلاوت آيات اين كتاب آسماني آوازي را سر مي دهند كه ا زيك سو پيام خدا را كه پاكي، فرزانگي و حقانيت است سر مي دهد و  از سوي ديگر نيز موسيقي آهنگين اين آواز چنان ژرف و گرم و زلال است كه دل و جان را به ارتعاش در مي آورد، آن زمان نيز بعضي از افراد  با تلاوت گات هاي اوست، اين حس هاي ژرف و زلال را به ديگران انتقال داده اند كه هم، هنري لطيف و هم عملي مومنانه و اعتقادي محسوب مي شد.
آقاي فاروق صفي زاده پژوهشگر كرد زبان در كتاب ”پژوهشي درباره ترانه هاي كردي“ چنين مي گويد:
اين آواز، اصيل ترين موسيقي كردي مي باشد كه از زمان هاي كهن به يادگار مانده است، كه ويژه ستايش از اهورا مزدا بوده است و كردها كه پيرو آيين آسماني زردتشت بوده اند در هنگام مرگ كسي و روي دادن پيشامدي و يا پس از پيوند با اهورا مزد، شروع به خواندن هوره كرده اند و آواز سوزناكي را كه برگرفته از نوشتار آسماني اوستا بوده به شيوه هوره خوانده اند، واژه هوره از اهوره گرفته شده است، همين شيوه هوره در خواندن قرآن به كار مي رود و واژه سوره از همين واژه گرفته شده است.هوره در واقع راهي براي بيان احساسات دروني است که  همزمان در بطن خويش آهنگ شعر و صدا و موسيقي را يكجا به همراه دارد و  هنوز در میان اقوام لک،کلهر،فیلی و هورامی پا برجاست   

                                                                                                                 نظر یادت نره

برخی از کلمات لکی که به دست فراموشی سپرده شده اند:

زبان فارسي محاوره اي رايج امروز اكنون موقعيست كه شروع به مخفف شدن و ساده تر شدن نهاده در حاليكه گویش لكي مدتهاست كه اين مرحله را طي كرده است . كه نسبت به زبان فارسي يك جمله را ساده تر و كوتاهتر و روانتر مي كند .و با پديد آمدن راديو و تلويزيون و ادارات دولتي ، كلمات لكي به تدريج به بوته فراموشي سپرده مي شوند و اندك اندك اين زبان به زبان لكي فارسي بسيار نزديك مي شود . براي نمونه كلماتي كه تا چند دهه پيش در ميان مردم بكار مي رفت و اينك اين كلمات جاي خود را به واژه هاي فارسي سپرده اند.

په ژار: غصه

گشت: كل

غنی بودن لکی:

از لحاظ غناي واژه گویش لكي از زبان فارسي غني تر است . البته همچنان كه گفته شد در اين زمان ديگر با شرايط پيش آمده در بسياري جهات اين حرف مصداق ندارد .

براي اثبات اين ادعا كه زبان لكي از نظر واژه غني است و براي هر چيز اسم دارد مي توان به يك نمونه اشاره كرد . كلمه گاو در زبان فارسي فقط دو كلمه وجود دارد گوساله و گاو . ولي در زبان لكي واژه هاي متعددي وجود دارد كه در موقعيت سني ، كاري و جنس گاو را مشخص مي كند مانند : کور، جيل ، نوكل ، نوكل ميژ، ورزا، منگا، كله گا ، گاجفت ،كلول .

 در گویش لكي براي اصوات موجود در طبيعت مانند صداي باد ، صداي آب ، صداي پا ، صداي حيوانات هم اسم وجود دارد مانند (كورونن= صدای گاو)- (قره قلد=صدای كلاغ) – (قوي لونن =صدای خروس ) –( وره ور=صدای گوسفند)-( لوی له = صدای گرگ) – (تریچه=صدای پا)-(ذیکه = آواز پرنده)و …

                                                                                                                                                                                                                                 نظر یادت نره

نتیجه:
. هر چه كه زمان مي گذرد فاصله زبان لكي با كردي بيشتر شده ولي فاصله آن با زبانهاي فارسي كمتر مي شود . دكتر صفي زاده لك ها را كرد ولي دكتر سكندر امانالهي بهاروند آنان را لر دانسته است . ولي عده اي ديگر لك را قومي مستقل مي دانند . قطعاً مرگ هر زبان محلي ، نابودي گوشه اي از فرهنگ ايراني است .

سرزمين ايران با زبان و فرهنگ ايراني زنده است كشور مصر زبان خويش را با هجوم اعراب به آن  سرزمين از دست داد وبا آن كار هويت خويش را هم از دست داد .

لذا بر ماست كه از هويت ، فرهنگ و زبان خويش بطور جد حراست كنيم . قطعاً اگر به زبانهاي محلي و بومي بي توجهي شود زبان فارسي در جاهايي كه با كمبود واژه مواجه مي شود . به جاي متوسل شدن به واژه هايي از زبانهاي ايراني به زبانهاي خارجي خصوصاً عربي متوسل مي شود .

                                                                                                                 نظر یادت نره

طبقه بندی زبان کردی:

• گروه کرمانجی
• گروه زازا_گوران
• گروه گویش‌های جنوبی

۱. گروه کرمانجی نیز خود به دو گویش عمده بخش می‌شود:

• گویش کرمانجی شمالی یا اصطلاحا همان کرمانجی (Kurmancî)
• گویش کرمانجی جنوبی یا اصطلاحا سورانی (Soranî)

۲. گروه زازا_گوران نیز به سه بخش بخش می‌شوند:

• گویش‌ اورامی (Hewramî)
• گویش گورانی (Goranî)
• گویش زازا (Zaza)

۲. گروه گویش‌های جنوبی نیز شامل کرمانشاهی، کلهری، کلیایی، پیروندی، لکی، فیلی (و یا پهلی) هستند.

در این میان در کتابها، روزنامه‌ها، مجله‌ها و نیز در پخش برنامه‌های رادیو و تلویزیونی از کرمانجی در مناطق شمالی و سورانی در مناطق جنوبی استفاده می‌شود.

                           _____کرمانجی (شمالی)

                          |

              _کرمانجی___  |

             |            |_____سورانی (میانی)        

کردی________ |

             |             ______زازاکی   

             |            | 

             |_زازا-گورانی|_____ اورامانی             

             |            |

             |            |______گورانی 

             |            

             |             _____لکی 

             |            |

             |_گویش جنوبی |______فیلی

                          |       

                          |_____کلهری

لکی باهورامی و گورانی از شاخه زازا قرابت بسیاری دارد

                                                                   نظر یادت نره

برخی از اسم های لکی:

ئاگرین: آتشین

زانا: دانا

ئه سرین: منصوب به اشک

روژین: مانند روز

نازار: پرناز

هه ژار: فقیر

هه لمه ت: همیاری

هنا: صدا

گیلاره: مردمک چشم

هه رسین: نام شهری در کرمانشاه

فه رشاد: خیلی شاد

فه رزاد: دانا

فه رزانه: بسیار دانا

فه ریناز: پرناز

کارزان: کاردان

کانی: چشمه

کوچه ر: مهاجر

که ژین: ابریشم

سووزه: باد خنک

شاناز: نازدار

شوان: چوپان

شه راره: گرمای سوزان

شه و با: نسیم شب

شه و بو: گل شب بو

شه و مه: مهتاب

شه و نم: شبنم

شیواو: نگران

راگر: راه گیر

روژان: ایام

روژبهار: روز بهاری

روژینه: روژین

روژینا: مانند روز

ریبوار: رهگذر

ریبین: راهنما

ریزان: راه دان/دانشمند

ریزین: راه دان

ریژاو: آبشار

رینما: راهنما

زانیار: عالم

زووران: نوعی کشتی باستانی

ژیان: زندگی کردن

ژین: حیات

ژینا: زندگی

خووگر: انیس

دیانا: معبدی در کنگاور

چریکه: صدای خوش

چیا: تپه

چیاکو: کوهی کوچک

ئاناهیتا : معبدی در کنگاور

تافگه: آبشار

تروسکه: جرقه

پریسکه: جرقه آتش

 پوپه: تاج سر  پرندگان

بریقه: براق

به خته ور: خوشبخت

به رزان: بلندیها  

                                                                           نظر یادت نره

                                               از ملا منوچهر کولیوند

                                                چکامه (شمس زرین)

شمس زرین بال زرین با فروغ و فتح فرین

                                                                فوق و فرق و شرق گرین صبحدم هات او دیار

بی و تسخیر سلیمان کوه و کش دشت و بیابان

                                                               اژ حبـش تـا قـاف خندان بـی دماغ روزگار

پرتــو نــوری نـمانا در بسیط دهر شانا

                                                             چــوی صــف اسلام مـانـا بشکنی خیل کفار

لشگر چین و فرنگی منهزم دا جیش جنگی

                                                            دا قـــرار بـی درنـگی اژ حبش تــا زنگبار

رومیان اژ فتح روسی دا بنای تول و کوسی

                                                               جشن و عیش و چوی عروسی اژ صخار و اژ کبار

تازه بزمی پی و پی هت مجلس ارباب کی

                                                              هت بـانگ عــود و نای و نی هت ارغنون غمگسار

سطوت گشتاسبی سن اژ حمل تا تخت بهمن

                                                              بـعد اژ گــز تهمتن در گـــز اسفندیــار

مجلسی آماده دیرم عیش و نوشی ساده دیرم

                                                              فـــصل گــل من باده میرم گلشن و گل در کنار

رحمت حق بر مزیدا باد نوروزی وزیــدا

                                                             دی لب حســرت کــزیدا ریخت یخبُن اژ مخار

بوی گل هت بر مشامم اژ گل و مل مست کامم

                                                          بــاده ی احمر لـه جـامم بیخود و دل بی قرار

اژ صبا سنبل ملی هم خوین له برگ گل چکی هم

                                                          اژ گــل و مـل مـی مکی هم باده خوار می گسار 

ژاله اندر روی لاله کرده روی ژالـه واله

                                                        همـچـو مـی انـدر پیاله  بـر لبان بــاده خوار

دشت کِشتی، گل سرشتی، دیبه ی اردی بهشتی

                                                        گـل کِنِشتی،گـل وِرِشتی گـل نما و گـل عــذار

گل چلاله،گل کلاله،گل پیاله،گـل گـلاو

                                                       گـل عبیـر و گـل و عنبـر گـل چَنـی مشک تتار 

گل و دلجو،گل و مینو،گل اشدبو، گل سبو

                                                       گـل و عین و گـل و ابرو گـل گلـو گـل و عیـار

گل بدخشان گل درخشان گل زرافشان گل فشان

                                                      گـل و ریحان گـل و مرجان گـل و رضوان گل قطار

                                              از پیری دولتشاهی

                                            پیری از پیری می نالد

پیره مردیکم پیره مردیکم                                   رنگ  و  رو بریا گونا زردیکم

بدن مستعد وه هه ر دردیکم                              گیان بسته وه دس باد سردی کم

مغلوب و مقهور هه ر نامردیکم                            اژ مردم بریا تنیا فردیکم

نه حالم منن نه هه وس دیرم                             مدام ژه تنگی هه سه هس دیرم

نه پِری قوم خویش و کس دیرم                           نه کس ژای دنیا هنا رس دیرم

نه و  ای دنیا امیده وارم                                     نه آواره ی کم نه بر قرارم